25 jaar verslaving: Een elegie van zelfbedrog

Laat me je meenemen naar vroeger. Naar de tijd dat roken nog leuk was. Want laten we eerlijk zijn: zo begint het altijd. Het is nooit begonnen met een bewuste keuze voor een verslaving. Het begon met genot.

De illusie van genot

Ik was jong, stoer, onsterfelijk. Een sigaret tussen mijn vingers gaf me het gevoel dat ik erbij hoorde. Die eerste trek ’s ochtends bij een kop koffie? Hemels. De sigaret na een goede maaltijd? Absoluut onmisbaar. En met een biertje op de terrasjes in de zomer? Het was de kers op de taart.

Jarenlang geloofde ik in de voordelen. Roken hielp me ontspannen na een stressvolle dag. Het gaf me iets om handen tijdens het wachten. Het was een beloning, een maatje, een ritueel. Ik kon me geen ochtend voorstellen zonder hoestbui en die eerste haal. Het hoorde bij me, zoals mijn eigen schaduw.

Ik noem dit de ‘elegie van het zelfbedrog’. Want het was allemaal nep. Die ontspanning? Die kwam omdat mijn lichaam schreeuwde om nicotine en ik het eindelijk kreeg. Die beloning? Een sigaret beloont je voor niets, behalve voor het in stand houden van de verslaving die hij zelf heeft gecreëerd. Het is alsof je iemand betaalt om je elke dag een klap in je gezicht te geven, en hem dan dankbaar bent als hij ermee stopt.

Maar zover was ik toen nog niet. Ik zat gevangen in een romance met een vijand.

De leugens die ik mezelf vertelde

In al die 25 jaar heb ik mezelf van alles wijsgemaakt. Ik ben er bijna in gespecialiseerd. Misschien herken je ze wel, deze smoesjes:

“Ik rook omdat ik ervan geniet.” Echt? Geniet je nog steeds van die eerste kille haal op een koude ochtend, terwijl je longen protesteren? Of ben je gewoon vergeten hoe het voelt om vrij te zijn?

“Het is mijn enige zwakte.” Alsof een verslaving die je duizenden euro’s per jaar kost en je gezondheid sloopt, een onschuldig gebrek is. Een beetje likeur bij de koffie is een zwakte. Roken is een oorlogsverklaring aan je eigen lijf.

“Ik kan elk moment stoppen, ik wil gewoon niet.” De klassieker. De ultieme leugen. Ik heb hem zelf honderden keren uitgesproken, stiekem wetende dat ik allang de controle kwijt was. Als je echt kon stoppen wanneer je wilde, had je het allang gedaan. Want diep vanbinnen weet elke roker dat het slecht is.

“Zonder sigaret red ik de stress niet.” En dus rookte ik om de stress van het roken zelf te verdoven. Want weet je wat pas echt stress oplevert? Elke dag moeten zorgen dat je genoeg sigaretten hebt. Om 23.00 uur beseffen dat de winkels dicht zijn en je pakje leeg is. De angst voor die hoest die maar niet overgaat. Dat is pas stress.

Het kantelpunt

Er kwam een dag dat de elegantie verdween. De glamour was allang weg, maar nu zag ik het pas echt. De as op mijn bureau, de gele vingers, de stank in mijn kleren die ik zelf niet meer rook. Mijn conditie was om te huilen. Een trap oplopen deed me naar adem happen. Mijn kinderen vroegen: “Papa, waarom rook je eigenlijk?” En ik had geen goed antwoord. Niet voor hen, en niet voor mezelf.

Ik keek in de spiegel en zag geen stoere jongen meer. Ik zag een man van middelbare leeftijd die gevangen zat. Een man die al 25 jaar elke dag een klein stukje van zijn leven in rook zag opgaan. Een man die dacht dat hij een gewoonte had, maar ontdekte dat de gewoonte hém had.

Die tegenzin, dat besef dat je slaaf bent geworden van een stukje papier met tabak, dat is pas echt smerig. Het is vernederend. Je voelt je zwak, mislukt, een marionet van een verslavende stof.

De waarheid onder ogen zien

Dit blogbericht is geen aanklacht. Het is een eerlijke terugblik. Want je kunt pas genezen van een ziekte als je toegeeft dat je ziek bent. Je kunt pas stoppen met roken als je stopt met jezelf voor de gek houden.

Ik hield van roken. Maar het was een onmogelijke liefde. Een liefde die mij kapotmaakte. En net als bij elke giftige relatie, is de enige weg: weglopen en nooit meer omkijken.

In mijn volgende berichten neem ik je mee naar de dag dat ik besloot dat het genoeg was. Naar de voorbereiding, de strijd, en uiteindelijk de overwinning. Maar eerst moest ik door deze fase heen: toegeven dat ik al 25 jaar in een web van zelfbedrog zat gevangen.

Herken jij jezelf in deze elegie? Mooi. Dan ben je klaar voor de volgende stap.

Robert